(အတွေးအမြင်ဆောင်းပါး)
၁၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ (Eastern ThanLwin)
ကိုရဲ
တစ်ချိန်ကတော့ ကမ္ဘာကြီးဟာ Globalization ခေတ်ကို ရောက်လာပြီလို့ ပြောခဲ့ကြပါတယ်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံနဲ့ တစ်နိုင်ငံ၊ လူတစ်စုနဲ့ တစ်စုဟာ စီးပွားရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ နည်းပညာတွေကတစ်ဆင့် ပိုမိုချိတ်ဆက်လာကြတာပါ။
အခုခေတ်မှာတော့ လူမှုကွန်ရက်နဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာတွေက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝကို အများကြီး လွှမ်းမိုးလာပါတယ်။
လူတစ်ယောက်အတွက် စမတ်ဖုန်းတစ်လုံးရှိရုံနဲ့ သတင်းတွေ ဖတ်နိုင်တယ်။ ဖျော်ဖြေရေးဗီဒီယိုတွေ ကြည့်နိုင်တယ်။ အလုပ်အကိုင်ရှာနိုင်တယ်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ လုပ်ကိုင်နိုင်တယ်။ တစ်ခါတလေ ကိုယ်တစ်ခါမှ မသိဖူးတဲ့ အလုပ်အကိုင်တွေနဲ့ ဝင်ငွေရရှိနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတွေကိုတောင် လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ တွေ့လာရပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒီလိုနည်းပညာတိုးတက်လာတာနဲ့အမျှ စဉ်းစားစရာတွေလည်း ရှိလာပါတယ်။
အထူးသဖြင့် လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ အခကြေးငွေယူပြီး လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုတွေနဲ့ ဆက်စပ်နိုင်တဲ့ ကြော်ငြာတွေကို လူသိရှင်ကြား ဖော်ပြလာကြတာဟာ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း ဆွေးနွေးသုံးသပ်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ ကိစ္စတစ်ခုဖြစ်လာပါတယ်။
Facebook နဲ့ TikTok လို လူမှုကွန်ရက်တွေမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို Date Girl လို့ မိတ်ဆက်ပြီး တွေ့ဆုံဝန်ဆောင်မှုပေးတဲ့အကြောင်း ရေးသားဖော်ပြနေတဲ့ အကောင့်တချို့ကို တွေ့ရပါတယ်။
တချို့အကောင့်တွေမှာ တွေ့ဆုံမယ့်အချိန်၊ ဝန်ဆောင်မှုအမျိုးအစား၊ ဈေးနှုန်းနဲ့ ဆက်သွယ်ရမယ့် Telegram ဒါမှမဟုတ် Viber အကောင့်တွေကိုပါ ဖော်ပြထားကြပါတယ်။
တချို့ကလည်း ဒီအလုပ်ကနေ ဝင်ငွေဘယ်လောက်ရနိုင်တယ်၊ အချိန်တိုအတွင်း ငွေရှာနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို အဓိကထား ပြောဆိုကြပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ စဉ်းစားရမယ့်အချက်က အလုပ်တစ်ခုကို ကိုယ်တိုင်ရွေးချယ်လုပ်ကိုင်ခွင့်ရှိခြင်းနဲ့ အဲဒီအလုပ်အကြောင်းကို အများပြည်သူမြင်နိုင်တဲ့ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ ဖော်ပြသင့်သလဲဆိုတဲ့ ကိစ္စနှစ်ခုဟာ မတူညီဘူးဆိုတာပါပဲ။
အရွယ်ရောက်ပြီးသူတစ်ယောက်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ရွေးချယ်ခွင့်ကို လေးစားရပါမယ်။ ဘယ်သူ့ကိုမှ အလုပ်အကိုင်တစ်ခုကြောင့် အရှက်ခွဲတာ၊ ခွဲခြားဆက်ဆံတာမျိုး မလုပ်သင့်ပါဘူး။
တစ်ဖက်မှာလည်း လူမှုကွန်ရက်ဆိုတာ ကိုယ်ရည်ရွယ်ထားတဲ့သူတွေသာ မြင်ရတဲ့ နေရာမဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်တင်လိုက်တဲ့ အကြောင်းအရာကို ဘယ်သူတွေ မြင်သွားနိုင်သလဲဆိုတာကိုလည်း ထည့်စဉ်းစားဖို့ လိုပါတယ်။
လူမှုကွန်ရက်တွေကို လူကြီးတွေသာမက ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် လူငယ်တွေ၊ ကျောင်းသားကျောင်းသူတွေလည်း အသုံးပြုနေကြပါတယ်။
ဒါကြောင့် လူကြီးတွေအတွက် ရည်ရွယ်ထားတဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုကို လူငယ်တွေက မတော်တဆ တွေ့မြင်သွားနိုင်ပါတယ်။
အထူးသဖြင့် မိသားစုစားဝတ်နေရေးအတွက် အခက်အခဲရှိနေတဲ့ လူငယ်တချို့ဟာ ဝင်ငွေဘယ်လောက်ရနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကိုပဲ အဓိကထား စဉ်းစားမိနိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အလုပ်တစ်ခုရဲ့ ဝင်ငွေကိုပဲ ကြည့်ပြီး ဆုံးဖြတ်လို့မရပါဘူး။ အဲဒီအလုပ်ရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ ဘယ်လိုအန္တရာယ်တွေရှိနိုင်သလဲ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေ ဘယ်လောက်လုံခြုံသလဲ၊ ဥပဒေနဲ့ ငြိစွန်းနိုင်သလား၊ ရေရှည်မှာ ကိုယ့်ဘဝအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်နိုင်သလဲဆိုတာတွေကိုလည်း စဉ်းစားဖို့ လိုပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ နောက်ထပ်စဉ်းစားရမယ့်အချက်တစ်ခု ရှိပါသေးတယ်။
အလုပ်အကိုင်ရှားပါးတာ၊ ဝင်ငွေနည်းပါးတာ၊ မိသားစုတာဝန်တွေ များပြားတာတွေဟာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ရွေးချယ်မှုကို သက်ရောက်စေနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီကိစ္စကို ကိုယ်ကျင့်တရားကောင်း၊ မကောင်းဆိုတဲ့ ရှုထောင့်တစ်ခုတည်းကနေ ကြည့်လို့မရပါဘူး။
ကိုယ့်ရဲ့ဓာတ်ပုံတွေ၊ ဖုန်းနံပါတ်တွေ၊ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေကို အများမြင်နိုင်အောင် တင်ထားတဲ့အခါ ဓာတ်ပုံတွေကို ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ပြန်လည်အသုံးပြုခံရတာ၊ ငွေကြေးလိမ်လည်ခံရတာ၊ ခြိမ်းခြောက်ငွေညှစ်ခံရတာနဲ့ ကိုယ်ထိလက်ရောက် အန္တရာယ်ကြုံတွေ့ရတာမျိုးတွေလည်း ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုအန္တရာယ်တွေကို ကြိုတင်သိရှိထားဖို့က အရေးကြီးပါတယ်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးကြေညာစာတမ်း၊ အင်္ဂလိပ်လို UDHR ရဲ့ အပိုဒ် ၁၉ မှာ လူတိုင်းဟာ လွတ်လပ်စွာ ထင်မြင်ယူဆခွင့်နဲ့ ပြောဆိုဖော်ပြခွင့်ရှိတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီအခွင့်အရေးဟာ အရေးကြီးပါတယ်။ လူတိုင်းဟာ ကိုယ့်အမြင်ကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ရှိသလို သတင်းအချက်အလက်တွေကိုလည်း ရှာဖွေ၊ လက်ခံ၊ ဖြန့်ဝေခွင့်ရှိပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ လွတ်လပ်စွာပြောဆိုခွင့်ရှိတယ်ဆိုတာ ဘယ်လိုအကြောင်းအရာကိုမဆို ဘယ်နေရာမှာမဆို စည်းမျဉ်းမရှိဘဲ တင်နိုင်တယ်လို့ ဆိုလိုတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။
Facebook၊ TikTok အပါအဝင် လူမှုကွန်ရက်ပလက်ဖောင်းတွေမှာလည်း ကိုယ်ပိုင်စည်းမျဉ်းတွေ ရှိပါတယ်။ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြောင်းအရာတွေ၊ အရွယ်မရောက်သေးသူတွေရဲ့ လုံခြုံရေးနဲ့ စီးပွားဖြစ်ဝန်ဆောင်မှုကြော်ငြာတွေကို ဘယ်လိုကိုင်တွယ်မလဲဆိုတာ ပလက်ဖောင်းတစ်ခုချင်းစီရဲ့ စည်းမျဉ်းတွေအပေါ် မူတည်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ အကြောင်းအရာတစ်ခုကို တင်လို့ရနေတယ်ဆိုတာနဲ့ အဲဒီအကြောင်းအရာဟာ စည်းမျဉ်းအားလုံးနဲ့ ကိုက်ညီတယ်လို့ ပြောလို့မရပါဘူး။
အလားတူပဲ ပလက်ဖောင်းက အကြောင်းအရာတစ်ခုကို ဖယ်ရှားလိုက်တာနဲ့လည်း နိုင်ငံရဲ့ဥပဒေအရ မဖြစ်မနေ တရားဝင်တယ်လို့ သတ်မှတ်လို့မရပါဘူး။
ဒီနေရာမှာ ဥပဒေ၊ လူမှုကွန်ရက်စည်းမျဉ်းနဲ့ လူမှုကျင့်ဝတ်ဆိုတဲ့ အချက်သုံးချက်ကို သီးခြားစီ နားလည်ဖို့ လိုပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံမှာ လိင်လုပ်ငန်းနဲ့ ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုတွေအပေါ် သက်ဆိုင်ရာဥပဒေတွေ ရှိပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ Date Girl လို့ အမည်တပ်ထားတာ၊ ဓာတ်ပုံတင်ထားတာ ဒါမှမဟုတ် လိင်မှုကိစ္စအတွက် တွေ့ဆုံတဲ့ဝန်ဆောင်မှု ကြော်ငြာထားတာဟာလဲ ဥပဒေချိုးဖောက်မှု တစ်ခုပါဘဲ။
ဒါကြောင့် အွန်လိုင်းပေါ်မှာ ဒီလိုကြော်ငြာတွေကို တွေ့ရတဲ့အခါ ဥပဒေစိုးမိုးမှု အားနည်းနေတာလား၊ သက်ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းတွေကို အကောင်အထည်ဖော်ရာမှာ အားနည်းချက်ရှိနေတာလား၊ ဒါမှမဟုတ် အွန်လိုင်းပတ်ဝန်းကျင်ကို စောင့်ကြည့်ထိန်းသိမ်းဖို့ ခက်ခဲနေတာလားဆိုတာ မေးခွန်းထုတ်နိုင်ပါတယ်။
လူမှုကွန်ရက်တွေမှာ အသက်အရွယ်မရွေး အသုံးပြုသူတွေ ရှိနေတဲ့အတွက် အရွယ်မရောက်သေးသူတွေကို မသင့်လျော်တဲ့အကြောင်းအရာတွေကနေ ကာကွယ်ပေးဖို့ လိုပါတယ်။ သက်ဆိုင်ရာပလက်ဖောင်းရဲ့ တိုင်ကြားရေးစနစ်ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
အခုလို လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ အခကြေးငွေယူတွေ့ဆုံဝန်ဆောင်မှုနဲ့ လိင်ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်းတွေနဲ့ ဆက်စပ်နိုင်တဲ့ ကြော်ငြာတွေကို တွေ့မြင်လာရတာဟာ လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ တန်ဖိုးထားမှုတွေ ပျက်စီးလာပြီလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းထုတ်စရာဖြစ်လာပါတယ်။
ဒီအခြေအနေဟာ မိသားစုတွေရဲ့ စီးပွားရေးအခက်အခဲတွေ၊ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းတွေ၊ ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်ခွင့်အပေါ် အမြင်တွေ၊ လူမှုကွန်ရက်စည်းမျဉ်းတွေနဲ့ ဥပဒေစိုးမိုးမှုတို့ကလည်း အပြန်အလှန် သက်ရောက်နေနိုင်ပါတယ်။
လူမှုကျင့်ဝတ်ကို ထိန်းသိမ်းဖို့ဆိုပြီး လူတစ်ဦးရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ရွေးချယ်ခွင့်ကို လျစ်လျူမရှုသင့်သလို ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်ခွင့်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ လူငယ်တွေရဲ့ လုံခြုံရေး၊ အခြားသူတွေရဲ့ အခွင့်အရေးနဲ့ ဥပဒေဆိုင်ရာ တာဝန်တွေကိုလည်း လျစ်လျူမရှုသင့်ပါဘူး။
ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ မေးသင့်တဲ့မေးခွန်းက ဒီလိုကြော်ငြာနေသူတွေကို ဘယ်လိုအပြစ်တင်ကြမလဲဆိုတာထက် ဘာကြောင့်ဖြစ်နေတာလဲ ဆိုတာကို တွေးခေါ်ဖို့ ပိုမိုလိုအပ်လာပြီလို့ ထင်ပါတယ်။
နိုင်ငံရဲ့ ဥပဒေနဲ့ လူမှုကွန်ယက် ပလက်ဖောင်းစည်းမျဉ်းတွေကို ဘယ်လိုမျှတစွာ အကောင်အထည်ဖော်ကြမလဲဆိုတာတွေကိုလည်း အလေးထားစဉ်းစားဖို့ လိုပါတယ်။
နည်းပညာတိုးတက်လာတာကို တားဆီးလို့မရပါဘူး။ လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အမြင်တွေလည်း အချိန်နဲ့အမျှ ပြောင်းလဲလာနိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ပြောင်းလဲလာတဲ့ခေတ်နဲ့အညီ လူတိုင်းရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်ကို လေးစားဖို့၊ ကိုယ့်လုပ်ရပ်အတွက် တာဝန်ယူဖို့နဲ့ အန္တရာယ်ရှိနိုင်တဲ့ အခြေအနေတွေကို ကြိုတင်ကာကွယ်ဖို့တော့ လိုအပ်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အရေးကြီးတာက လွတ်လပ်ခွင့်နဲ့ တာဝန်ယူမှုကို မျှတအောင် ထိန်းညှိနိုင်ဖို့ပါပဲ။
